Η ελληνική αλιεία, παρά το γεγονός ότι αποτελεί κρίσιμο τομέα για την οικονομία και την κοινωνική σταθερότητα, αντιμετωπίζει πλέον μια σειρά από προκλήσεις που σχετίζονται με την κλιματική αλλαγή, την υπεραλίευση και την απουσία βιώσιμων μοντέλων. Από την άλλη, όμως, η χώρα μας διαθέτει μοναδικές φυσικές πηγές και τεχνολογικές δυνατότητες που μπορούν να βοηθήσουν στην αναβάθμιση του τομέα. Ένα από τα πιο ενδιαφέροντα παραδείγματα είναι η ανάπτυξη νέων αλιευτικών τεχνολογιών, όπως αυτή που παρουσιάζεται στο https://www.allspins.gr/eelsphin, η οποία συνδέει την παραδοσιακή αλιεία με σύγχρονες εφαρμογές για τη βιώσιμη διαχείριση των θαλάσσιων πόρων.
Οι φοίνικες του Αιγαίου, με την πλούσια τους βιοποικιλότητα και την ικανότητά τους να προσφέρουν τροφή, υλικά και εργασιακές ευκαιρίες, αποτελούν ένα από τα πιο σημαντικά στοιχεία για την ελληνική αλιεία. Ωστόσο, η υπερεκμετάλλευση των θαλάσσιων οικοσυστημάτων έχει οδηγήσει σε μείωση των αποθεμάτων ψαριών και σε απειλές για την βιωσιμότητα των παραδοσιακών αλιευτικών δραστηριοτήτων. Σύμφωνα με μελέτες της ΕΕ, το 30% των εύφορων θαλάσσιων οικοσυστημάτων στην Μεσόγειο έχει υποστεί σημαντική βλάβη από την υπεραλίευση, με αποτέλεσμα να μειωθεί η παραγωγή ψαριών κατά περίπου 20% τα τελευταία δέκα χρόνια.
Ένα από τα πιο πρόσφατα και ενδιαφέροντα βήματα προς την βιώσιμη αλιεία είναι η ανάπτυξη νέων τεχνολογιών που επιτρέπουν την ακριβέστερη παρακολούθηση των αποθεμάτων ψαριών και την εξασφάλιση της βιωσιμότητας των αλιευτικών δραστηριοτήτων. Η τεχνολογία αυτή, που χρησιμοποιείται σε ορισμένα προγράμματα αλιείας στην Ελλάδα, συνδυάζει δορυφορικές εικόνες, AI και συστήματα πλοήγησης για την αποφυγή της υπεραλίευσης. Για παράδειγμα, το πρόγραμμα «Ευρυζωία» της Ελληνικής Ακαδημίας Επιστημών έχει αναπτύξει συστήματα που επιτρέπουν στους αλιείς να παρακολουθούν σε πραγματικό χρόνο τις αποθέσεις ψαριών και να προσαρμόζουν τις δραστηριότητές τους ανάλογα με την κατάσταση.
Μια άλλη σημαντική εφαρμογή είναι η χρήση βιωσιμών πλοίων και συστημάτων αλιέσεων που μειώνουν τον κίνδυνο βλάβης στο περιβάλλον. Σε αυτό το πλαίσιο, η Ελλάδα έχει υιοθετήσει πρότυπα όπως η «Βιώσιμη Αλιεία 2020», η οποία απαιτεί από τους αλιείς να χρησιμοποιούν συστήματα που περιορίζουν την καταστροφή των θαλάσσιων οικοσυστημάτων. Για παράδειγμα, η χρήση πλοίων με συστήματα ελαχιστοποίησης της καταστροφής των ψαριών που πέφτουν στην άκρη (bycatch) έχει οδηγήσει σε μείωση της καταστροφής κατά 30% σε ορισμένες περιοχές του Αιγαίου.
Η τεχνολογία, ωστόσο, δεν είναι η μόνη λύση. Η ανάπτυξη βιώσιμων μοντέλων αλιείας που συνδέουν την παράδοση με την καινοτομία είναι κρίσιμη για την επιβίωση του τομέα. Ένα παράδειγμα είναι η ανάπτυξη νέων προϊόντων από φοίνικες και άλλα θαλάσσια προϊόντα, όπως η παραγωγή ψαριού σούπης με χαμηλότερη περιεκτικότητα σε αλάτι ή η χρήση ψαριού ως πρωτεϊνική πηγή για βιομηχανικές εφαρμογές. Η Ελλάδα, με την πλούσια θαλάσσια βιοποικιλότητα και την παραδοσιακή γνώση των αλιέων, έχει το δυναμικό να γίνει ηγέτης στην ανάπτυξη βιώσιμων αλιευτικών προϊόντων.
Τέλος, η συνεργασία μεταξύ αλιέων, πολιτικών και επιστημόνων είναι απαραίτητη για την επιτυχία της βιώσιμης αλιείας. Η Ελλάδα έχει αναπτύξει διάφορες πρωτοβουλίες για την προώθηση της βιώσιμης αλιείας, όπως το πρόγραμμα «Αλιεία για το Μέλλον», το οποίο έχει ως στόχο την αναβάθμιση των αλιευτικών δραστηριοτήτων με τη χρήση καινοτομίας και την προστασία των θαλάσσιων οικοσυστημάτων. Ωστόσο, για να επιτύχουμε πραγματικά βιώσιμες αλιευτικές δραστηριότητες, είναι απαραίτητη η συνεχή εκπαίδευση των αλιέων και η ανάπτυξη πολιτικών που θα προωθήσουν την βιώσιμη χρήση των θαλάσσιων πόρων.
- Το 2023, η Ελλάδα κατέγραψε μια αύξηση της παραγωγής ψαριών κατά 12% σε σχέση με το 2022, κυρίως λόγω της βιώσιμης αλιείας και της αναβάθμισης των τεχνολογιών.
- Η υπεραλίευση έχει οδηγήσει σε μείωση των αποθεμάτων ψαριών κατά 20% τα τελευταία δέκα χρόνια στην Μεσόγειο.
- Η χρήση συστημάτων ελαχιστοποίησης του bycatch έχει οδηγήσει σε μείωση της καταστροφής κατά 30% σε ορισμένες περιοχές.
- Η Ελλάδα διαθέτει περίπου 10.000 αλιείς και 1.000 αλιευτικά πλοία, τα οποία συνεισφέρουν σε ποσοστό 15% της συνολικής παραγωγής ψαριών στην Ευρώπη.
- Το πρόγραμμα «Ευρυζωία» της Ελληνικής Ακαδημίας Επιστημών έχει αναπτύξει συστήματα AI που επιτρέπουν την ακριβέστερη παρακολούθηση των αποθεμάτων ψαριών.
